Γεώργιος Hersh
Λευκωσία — Το φαινόμενο της καθολικής μετακύλισης ευθυνών καταγράφει νέα επίπεδα στην κυπριακή κοινωνία, σύμφωνα με πρόσφατη κοινωνική έρευνα, η οποία καταδεικνύει ότι 9 στους 10 πολίτες πιστεύουν πως τα βασικά προβλήματα της χώρας δεν σχετίζονται με τους ίδιους αλλά με τη συμπεριφορά “των άλλων Κυπρίων”.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε αστικά κέντρα και ημιαστικές περιοχές, καταγράφει έντονη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στη συλλογική ευθύνη, με τους συμμετέχοντες να εμφανίζονται πεπεισμένοι ότι οι ίδιοι αποτελούν εξαίρεση.
Αυτοκριτική: απούσα
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων αξιολογεί τη δική της συμπεριφορά ως “σωστή” ή “αναγκαστική λόγω συνθηκών”, ενώ την ίδια στιγμή αποδίδει αντικοινωνικές πρακτικές —όπως παραβίαση κανόνων, έλλειψη σεβασμού και κατάχρηση προνομίων— σε τρίτους.
Ενδεικτικά:
- Η παράνομη στάθμευση χαρακτηρίζεται «προσωρινή ανάγκη» όταν αφορά τον ίδιο τον πολίτη.
- Η χρήση γνωριμιών θεωρείται «λύση ανάγκης», αλλά καταγγέλλεται ως διαφθορά όταν αφορά άλλους.
- Η αποχή από εκλογικές διαδικασίες αιτιολογείται ως «απαξίωση του συστήματος», την ώρα που το ίδιο σύστημα επικρίνεται για έλλειψη λογοδοσίας.
Ο “άλλος Κύπριος” ως κοινωνικός ένοχος
Η έρευνα καταγράφει την ύπαρξη ενός συλλογικού αφηγήματος, στο οποίο ο “άλλος Κύπριος” παρουσιάζεται ως βασικός υπαίτιος για την κατάσταση της χώρας. Πρόκειται για ένα πρόσωπο απροσδιόριστο, αλλά ταυτόχρονα πανταχού παρόν, στο οποίο αποδίδονται καθημερινά προβλήματα — από την οδική συμπεριφορά μέχρι τη λειτουργία των θεσμών.
Κοινωνιολόγοι επισημαίνουν ότι το φαινόμενο αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός άμυνας, επιτρέποντας στους πολίτες να διατηρούν θετική εικόνα για τον εαυτό τους χωρίς να αναλαμβάνουν προσωπικό κόστος αλλαγής συμπεριφοράς.
Δημόσιος διάλογος χωρίς ευθύνη
Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ο δημόσιος διάλογος, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση αλλά χαμηλό επίπεδο αυτοκριτικής. Η φράση «είμαστε στην Κύπρο» χρησιμοποιείται ευρέως, χωρίς να περιλαμβάνει τον ομιλητή στο συλλογικό «εμείς».
