Βλαδιμηρος Βουρβαχιδης
Είναι μερικές φορές, αγαπητοί μου αναγνώστες, που η ιστορία δεν χτυπάει απλώς την πόρτα μας, αλλά την γκρεμίζει με την ορμή ενός οδοστρωτήρα, αφήνοντας πίσω της σκόνη, ερωτηματικά και μια αίσθηση κατεπείγοντος που διαπερνά το είναι μας. Σήμερα, ξημέρωσε μια τέτοια μέρα στη μαρτυρική μας μεγαλόνησο. Μια μέρα που ο ήλιος ανέτειλε πίσω από τον Πενταδάκτυλο όχι για να φωτίσει την καθημερινότητα του μέσου Κύπριου που πίνει τον φρέντο του στην Λήδρας, αλλά για να ρίξει άπλετο φως στα σκοτεινά και δαιδαλώδη μονοπάτια της γεωπολιτικής σκακιέρας.
Η Λευκωσία, αυτή η τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα της Ευρώπης, βρέθηκε σήμερα, ξαφνικά και απροσδόκητα, στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, με τρόπο που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει όταν έβαζε το κλειδί στην μίζα το πρωί για να πάει στη δουλειά του.
Από νωρίς το πρωί, μια παράξενη κινητικότητα, ένας ηλεκτρισμός στην ατμόσφαιρα, πρόδιδε ότι κάτι μεγάλο συμβαίνει. Οι σειρήνες που ούρλιαζαν, σχίζοντας την ησυχία των προαστίων, και τα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας που παρέλυσαν κεντρικές αρτηρίες, δεν ήταν για κάποιον τυχαίο αξιωματούχο. Δεν επρόκειτο για την άφιξη κάποιου βαριεστημένου γραφειοκράτη των Βρυξελλών που ήρθε για να μας κουνήσει το δάχτυλο για το χαλλούμι ή τις τράπεζες. Όχι. Σήμερα, η Αστυνομία Κύπρου βρέθηκε επί ποδός πολέμου, και οι φήμες οργίαζαν στα καφενεία και στα γραφεία, με τους πολίτες να αναρωτιούνται ποιος υψηλός προσκεκλημένος ανάγκασε την τροχαία να κόψει την κυκλοφορία στη λεωφόρο Γρίβα Διγενή, προκαλώντας το συνηθισμένο κυπριακό κυκλοφοριακό έμφραγμα, αλλά σε επίπεδα ρεκόρ.
Και ενώ η Λεμεσός, με τον ιδιαίτερο πληθυσμιακό της χαρακτήρα και τους χιλιάδες Ρώσους κατοίκους, τηρούσε μια στάση σιωπής –σχεδόν εκκωφαντικής θα έλεγα– η προσοχή όλων στράφηκε προς τον λόφο του Προεδρικού. Εκεί, πίσω από τις κλειστές πύλες, μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα, παιζόταν ένα διπλωματικό πόκερ για γερά νεύρα. Οι πληροφορίες έρχονταν με το σταγονόμετρο, αλλά ο έμπειρος δημοσιογράφος οφείλει να διαβάζει πίσω από τις λέξεις και, κυρίως, πίσω από τις σιωπές. Το κλίμα στο Προεδρικό Μέγαρο ήταν βαρύ, φορτισμένο με την ιστορική ευθύνη της στιγμής. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, υποδέχθηκε τον άνθρωπο που έχει γίνει το σύμβολο της αντίστασης στον 21ο αιώνα, όχι με τα επίσημα κουστούμια και τις γραβάτες που συνηθίζονται, αλλά με το βάρος της κοινής μοίρας δύο λαών που γνωρίζουν τι σημαίνει εισβολή και κατοχή.
Φανταστείτε την σκηνή: Δύο ηγέτες, ο ένας με το κλασικό σκούρο κουστούμι της ευρωπαϊκής διπλωματίας και ο άλλος με το χαρακτηριστικό χακί μπλουζάκι που έχει γίνει το σήμα κατατεθέν του, να στέκονται μπροστά στον χάρτη της Κύπρου. Τι να σκέφτηκε άραγε ο φιλοξενούμενος βλέποντας την πράσινη γραμμή; Ποιοι συνειρμοί πλημμύρισαν το μυαλό του; Η συνάντηση αυτή δεν ήταν εθιμοτυπική. Ήταν ουσιαστική, γεμάτη συμβολισμούς και, όπως αποδεικνύεται, γεμάτη αιτήματα. Γιατί, κακά τα ψέματα, κανείς δεν έρχεται στο νησί μας μόνο για τον ήλιο και το καλό φαγητό, ειδικά όταν η χώρα του φλέγεται. Υπήρχε στο τραπέζι το θέμα του οπλισμού; Ζητήθηκαν τα περίφημα ρωσικά συστήματα που διαθέτει η Εθνική Φρουρά; Οι πηγές μου λένε πως οι συζητήσεις ήταν “ειλικρινείς”, μια λέξη που στη διπλωματική γλώσσα σημαίνει πως υπήρξε πίεση, ιδρώτας και ίσως μερικές άβολες στιγμές σιωπής.
Αλλά το αποκορύφωμα, η στιγμή που θα γραφτεί στα βιβλία της ιστορίας –ή τουλάχιστον στα αυριανά πρωτοσέλιδα– ήρθε κατά τη διάρκεια των κοινών δηλώσεων. Εκεί, μπροστά στις κάμερες που άστραφταν, ειπώθηκε η φράση που προκάλεσε ρίγη συγκίνησης αλλά και αμηχανίας. Ήταν η στιγμή που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνδέθηκε άρρηκτα με την τουρκική εισβολή του 1974. Μια σύνδεση που πολλοί αποφεύγουν, αλλά που σήμερα ακούστηκε δυνατά και καθαρά.
Σήμερα λοιπόν, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πάτησε το πόδι του στην Κύπρο. Σε μια επίσκεψη-αστραπή που αιφνιδίασε τους πάντες, ο Ουκρανός Πρόεδρος, κοιτώντας στα μάτια τους δημοσιογράφους και αναφερόμενος στην κατεχόμενη Κύπρο και την κατεχόμενη Ουκρανία, ξεστόμισε την ατάκα φωτιά: “Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί εισβολείς. Το Κίεβο και η Κερύνεια μιλούν την ίδια γλώσσα του πόνου, και γι’ αυτό, αγαπητέ Νίκο, ίσως εκείνα τα T-80 να φανούν πιο χρήσιμα στο Ντονμπάς παρά στις αποθήκες της Λευκωσίας”. Μια δήλωση που παντρεύει την τραγωδία με το… επιχειρηματικό πνεύμα, αφήνοντας την πολιτική ηγεσία της Κύπρου να χαμογελά αμήχανα, ενώ η ρωσική πρεσβεία μάλλον ήδη γράφει ανακοινώσεις φωτιά.
Περισσότερα σε λίγο…
